Boş Gebelik (Anembriyonik Gebelik)

Ultrasonda gebelik kesesinin görülmesine rağmen embriyonun henüz izlenememesi, özellikle istenen bir gebelikte yoğun bir belirsizlik yaratabilir. Boş gebelik veya anembriyonik gebelik düşünüldüğünde ilk değerlendirme her zaman kesin tanı anlamına gelmez. Özellikle erken haftalarda gebelik tarihindeki birkaç günlük farklılık bile ultrason görüntüsünü değiştirebildiği için kontrol ultrasonu gerekebilir. Boş gebelik belirtileri kadar ultrason bulguları ve gebeliğin gelişim süreci birlikte değerlendirilmelidir.

Boş Gebelik Nedir?

Boş gebelik, gebelik kesesinin rahim içinde oluştuğu ancak kese içerisinde gelişmesi beklenen embriyonun görülemediği erken gebelik kaybı türüdür. Döllenme ve rahme yerleşme gerçekleştiği için gebelik kesesi gelişmeye başlayabilir. Buna karşılık embriyonun gelişimi çok erken bir aşamada durabilir veya ultrasonla görülebilecek aşamaya ulaşmadan gebelik gelişimi sonlanabilir.

Bu durum ilk ultrason sırasında her zaman kesin biçimde ayırt edilemez. Son adet tarihine göre gebelik altı ya da yedi haftalık görünse bile yumurtlamanın beklenenden geç gerçekleşmesi gerçek gebelik yaşının daha küçük olmasına neden olabilir. Bu nedenle kesenin görülüp embriyonun görülmemesi tek başına her zaman gebeliğin gelişmediğini göstermez. Kesenin ölçümü, yolk kesesinin varlığı, embriyonun görülüp görülmediği ve önceki ultrasonla arasındaki süre birlikte değerlendirilir.

Kesin tanı konulduğunda ise söz konusu durum gelişimi devam etmeyen bir rahim içi gebelik olarak kabul edilir. Erken gebelik kayıplarının önemli bir bölümünde embriyoya ait kromozomal sorunların rol oynadığı bilinmektedir. Bu nedenle çoğu olguda süreç, anne adayının günlük yaşamındaki belirli bir davranıştan kaynaklanmaz.

Neden Olur? Sizin Yaptığınız Bir Şey mi?

Boş gebeliğin en sık açıklamalarından biri embriyonun sağlıklı gelişimini engelleyen kromozomal değişikliklerdir. Yumurta ve sperm birleştikten sonra oluşan embriyoda genetik materyalin dağılımı sırasında rastlantısal sorunlar ortaya çıkabilir. Vücut böyle bir gebeliğin ilerlemesini erken dönemde durdurabilir. Bu süreç çoğunlukla önceden tahmin edilemez ve kişinin kontrolünde değildir.

Anne yaşının ilerlemesiyle kromozomal farklılıkların görülme ihtimali artabilir. Daha önce gebelik kaybı yaşamış olmak da sonraki gebeliklerde risk değerlendirilirken dikkate alınan faktörlerden biridir. Bununla birlikte tek bir boş gebelik yaşanması, mutlaka anne veya babada kalıcı bir problem bulunduğu anlamına gelmez. Erken gebelik kayıplarının yaklaşık yarısının embriyoya ait kromozomal farklılıklarla ilişkili olduğu bildirilmektedir.

Sizin suçunuz değil. Günlük hareket etmek, merdiven çıkmak, çalışmak veya farkında olmadan yapılan sıradan bir davranış çoğu zaman bu tablonun nedeni değildir. Yaşanan kayıp duygusal olarak ağır olabilir ancak kişi kendisinde bir hata aramamalıdır.

Belirtileri: Neden Hâlâ Hamile Hissedersiniz?

Boş gebelik başladığı anda belirti vermek zorunda değildir. Bazı kişiler rutin ultrason kontrolüne kadar herhangi bir sorun olduğunu fark etmez. Göğüslerde hassasiyet, bulantı, yorgunluk, uyku eğilimi ve kokulara karşı hassasiyet gibi erken gebelik yakınmaları bir süre devam edebilir. Bunun nedeni gebelik kesesini oluşturan dokuların hormon üretmeye devam edebilmesidir.

Bu nedenle kişinin kendisini hâlâ hamile hissetmesi gebeliğin mutlaka sağlıklı ilerlediğini göstermediği gibi gebelik belirtilerinin azalması da tek başına kayıp tanısı koydurmaz. Erken gebelik belirtileri hormon düzeylerine ve kişisel farklılıklara bağlı olarak günler arasında değişebilir. Tanı açısından asıl belirleyici olan ultrason bulgularının uygun aralıklarla değerlendirilmesidir.

Bazı kişilerde ilerleyen günlerde vajinal lekelenme, kahverengi akıntı, adet sancısına benzeyen kasık ağrısı veya kanama başlayabilir. Ancak hiç kanama olmadan yapılan rutin kontrolde de gebeliğin gelişiminin durduğu anlaşılabilir.

Gebelik Testi ve Beta Hcg Neden Pozitif Kalır?

Gebelik testi embriyonun kendisini değil, gebelik dokularının ürettiği hcg hormonunu saptar. Gebelik gelişimini sürdürmüyor olsa bile hormon hemen sıfırlanmaz. Bu nedenle evde yapılan test bir süre daha pozitif sonuç verebilir.

Aynı nedenle boş gebelikte beta hcg yükselir mi konusu tek bir kan sonucuyla yanıtlanamaz. Bazı olgularda beta hcg artmaya devam edebilir ancak artış normal ilerleyen gebeliklerde beklenen örüntüyü göstermeyebilir. Bazı olgularda ise hormon düzeyi yavaşlayabilir, sabit kalabilir veya düşmeye başlayabilir.

Boş Gebelik Kaçıncı Haftada Anlaşılır?

Boş gebelik kaçıncı haftada anlaşılır değerlendirilirken yalnızca son adet tarihine bakılması yanıltıcı olabilir. Embriyo erken gebelik haftalarında çok küçük olduğu için birkaç günlük gelişim farkı ultrason görüntüsünü önemli ölçüde değiştirebilir. Bu nedenle altıncı hafta civarında kesenin görülmesi fakat embriyonun henüz seçilememesi otomatik olarak boş gebelik anlamına gelmez.

Transvajinal ultrason erken gebeliğin değerlendirilmesinde karından yapılan ultrasona göre daha ayrıntılı görüntü sağlayabilir. Öncelikle gebelik kesesinin rahim içindeki konumu değerlendirilir. Daha sonra yolk kesesi, embriyo ve gebelik haftasına göre kalp aktivitesi araştırılır. Görüntünün beklenenden geride olması halinde kese ve varsa embriyo ölçümleri kaydedilir.

Güncel kılavuzlarda transvajinal ultrasonda ortalama gebelik kesesi çapı 25 milimetrenin altında olduğu ve embriyo görülmediği durumlarda kesin kayıp tanısı koymak yerine en az yedi gün sonra yeniden ultrason yapılması önerilir. Ölçüm 25 milimetre veya üzerinde olduğu halde embriyo görülmemesi durumunda dahi ikinci değerlendirme veya kontrol ultrasonu ile tanının doğrulanması önerilebilir.

Kesin Tanı İçin Neden Beklenir?

Doktorun kese var ancak içi boş görünüyor, bir hafta sonra tekrar bakalım şeklindeki yaklaşımının temel nedeni sağlıklı olabilecek çok erken bir gebeliğin yanlışlıkla kayıp olarak değerlendirilmesini önlemektir. Yumurtlamanın geç olması, adet tarihinin doğru hatırlanmaması veya gebelik yaşının birkaç gün farklı hesaplanması ultrason görüntüsünü etkileyebilir.

Tek bir ultrason incelemesinin özellikle çok erken gebelik döneminde yüzde yüz doğruluk sağlamayabileceği kabul edilir. Embriyo görülüyorsa baş popo uzunluğu değerlendirilir; embriyo henüz görülmüyorsa gebelik kesesinin ortalama çapı ölçülür. Ölçümler tanı sınırlarının altında kaldığında belirli bir süre beklemek ve kontrol ultrasonu yapmak gebeliğin seyrini daha güvenli biçimde değerlendirmeyi sağlar.

Bu bekleme dönemi psikolojik olarak zor olabilir ancak amacı belirsizliği uzatmak değildir. Amaç geri dönüşü olmayan bir tedaviye başlamadan önce tanının yeterli kesinliğe ulaşmasını sağlamaktır. Özellikle kişi gebeliğin devam etmesini istiyorsa kontrol ultrasonunun zamanlaması ve önceki görüntüler arasındaki değişim önem taşır.

Kalp Atışı Durmuş Gebelik İle Farkı Nedir?

Boş gebelikte temel özellik gebelik kesesi oluşmasına rağmen ultrasonla embriyonun gelişiminin gösterilememesidir. Kalp atışı durmuş gebelik durumunda ise embriyo daha önce gelişmiş ve ultrasonla görülebilecek boyuta ulaşmıştır ancak daha sonraki değerlendirmede kalp aktivitesinin bulunmadığı saptanır.

Burada da gebelik haftası ve embriyonun ölçümü önemlidir. Transvajinal ultrasonda embriyonun baş popo uzunluğu 7 milimetrenin altında olduğunda kalp aktivitesinin görülmemesi halinde kesin tanı koymadan önce en az yedi gün sonra kontrol ultrasonu önerilir. Ölçüm 7 milimetre veya üzerindeyse ikinci görüş veya kontrol ultrasonu ile değerlendirme doğrulanabilir.

Her iki durum da erken gebelik kaybı başlığı altında değerlendirilse de ultrason görüntüleri birbirinden farklıdır. Bu ayrım gebeliğin hangi aşamaya kadar geliştiğini anlamaya yardımcı olur ancak yaşanan kaybın kişi açısından önemini veya duygusal etkisini değiştirmez.

Tedavi Seçenekleri: Bekleme, İlaç, Vakum Aspirasyon

Tanı kesinleştikten sonra kişinin genel sağlık durumu, kanama miktarı, ultrason bulguları ve tercihleri değerlendirilerek izlenecek yol belirlenir. İlk trimester erken gebelik kayıplarında bekleme, ilaçla tedavi ve cerrahi boşaltma kabul edilen yaklaşımlar arasındadır. Tıbbi açıdan acil müdahale gerektiren bir durum bulunmadığında kişinin sürece ilişkin tercihleri kararın önemli bir parçasıdır.

Halk arasında boş gebelik kürtaj işlemi olarak ifade edilen cerrahi yaklaşım günümüzde sıklıkla vakum aspirasyon yöntemiyle uygulanabilir. Amaç rahim içindeki gebelik dokusunun kontrollü biçimde uzaklaştırılmasıdır. İşlemin nerede ve hangi anestezi yöntemiyle yapılacağı kişinin klinik durumuna ve sağlık kuruluşunun uygulamasına göre değişebilir.

Bu üç yaklaşım arasında herkes için geçerli tek bir doğru yöntem bulunmaz. Yoğun kanama, enfeksiyon şüphesi veya kişinin klinik durumuyla ilgili başka bir gereklilik varsa hekim belirli bir yöntemi önceliklendirebilir. Bunun dışında bekleme süresine ilişkin beklenti, kanama ve ağrı sürecini evde yaşama isteği, işlemin hızlı tamamlanmasını isteme gibi kişisel faktörler karar üzerinde etkili olabilir. Kılavuzlar da uygun hastalarda bu seçeneklerin hasta ile birlikte değerlendirilmesini destekler.

Tahliye Sonrası: Kanama, İlk Adet, Kontrol

Gebelik dokusunun kendiliğinden, ilaçla veya vakum aspirasyonla uzaklaşmasının ardından bir süre kanama ve lekelenme görülebilir. Kanamanın miktarı ve süresi uygulanan yönteme ve kişisel özelliklere göre değişir. Özellikle ilaçla veya kendiliğinden gerçekleşen süreçte ilk saatlerde daha belirgin kramp ve kanama yaşanabilir, ardından miktar giderek azalabilir.

Takip planı kişiye göre belirlenir. Bazı durumlarda ultrason ile rahim içinde gebelik kesesinin artık bulunmadığı kontrol edilir. Gerektiğinde beta hcg takibi veya klinik belirtilerin değerlendirilmesi de kullanılabilir. Sürekli artan kanama, kötü kokulu akıntı, ateş, giderek şiddetlenen karın ağrısı veya bayılma hissi gibi durumlarda kontrol zamanı beklenmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Adet döngüsünün yeniden başlaması için hormon düzeylerinin gebelik öncesindeki düzene dönmesi gerekir. Bu nedenle ilk adet hemen başlamaz. Çoğu kişide takip eden haftalarda yumurtlama yeniden gerçekleşebilir ve daha sonra ilk adet görülür. Döngünün kişiden kişiye değişebilmesi nedeniyle yalnızca birkaç günlük gecikmeye bakarak sorun olduğu düşünülmemelidir.

Tekrar Gebe Kalmak: Ne Zaman Denenebilir, Tekrarlar mı?

Boş gebelikten sonra hamile kalma ihtimali çoğu kişi için yüksektir ve tek bir erken gebelik kaybı gelecekte sağlıklı gebelik yaşanamayacağı anlamına gelmez. Yumurtlama ilk adet görülmeden önce bile başlayabileceği için biyolojik olarak kısa sürede yeniden gebelik oluşması mümkündür.

Yeniden deneme zamanı yalnızca rahmin fiziksel olarak toparlanmasıyla ilgili değildir. Kanamanın bitmesi, gebelik kaybının tamamlandığının doğrulanması, varsa enfeksiyon veya başka bir sağlık sorununun bulunmaması ve kişinin duygusal olarak kendisini hazır hissetmesi birlikte değerlendirilir. Kişisel tıbbi koşullar nedeniyle daha uzun bekleme önerilebileceğinden takip eden kadın hastalıkları ve doğum uzmanının önerisi dikkate alınmalıdır.

Tek bir boş gebelik çoğunlukla sonraki gebelikte aynı durumun tekrar edeceği anlamına gelmez. Ancak tekrarlayan gebelik kayıplarında anne ve baba adayına ilişkin farklı nedenlerin araştırılması gündeme gelebilir. Yeni gebelik oluştuğunda erken haftalarda ultrason kontrolü planlanması, özellikle önceki deneyimin oluşturduğu kaygının yönetilmesine de yardımcı olabilir.

Boş Gebelik Hakkında Sıkça Sorulan Sorular